คำถามที่ผมเจอบ่อยที่สุดตอนนี้คือ “จะทำยังไงให้ ChatGPT มันเอาเว็บเราไปตอบ” งานที่คนเรียกกันว่ารับทำ AEO ก็คือการทำให้เว็บคุณค้นหาเจอใน AI พวกนี้ และคำตอบสั้นๆ คือมันมีอยู่แค่ 5 งาน เปิดทางให้บอทของ AI เข้าเว็บ รื้อเนื้อหาให้ตอบคำถามตรงๆ เติมของที่ AI หยิบไปอ้างได้อย่างราคาและขั้นตอน ใส่โครงข้อมูลให้เครื่องอ่านออก แล้วปิดท้ายด้วยการถาม AI จริงทุกเดือนเพื่อวัดผล ที่เหลือคือรายละเอียดว่าทำอันไหนก่อน
บทความนี้ไม่ได้อธิบายว่า AEO คืออะไร ถ้ายังไม่ชัดตรงนั้นให้อ่าน AEO กับ GEO ต่างกันยังไง ก่อน แล้วค่อยกลับมาที่หน้านี้ ตรงนี้ผมจะเล่าว่าเวลารับงานมาจริงๆ แล้วหลังบ้านมันเกิดอะไรขึ้นบ้าง
1. AEO ที่ทำจริง คือทำอะไรบ้าง
เอาแบบไม่ต้องอ้อม งานมันมี 5 ก้อน แค่นั้นจริงๆ
| งาน | ทำอะไร | เวลาที่ใช้จริง |
|---|---|---|
| เปิดทางให้บอท AI เข้าเว็บ | ไล่ดู robots.txt และการตั้งค่าฝั่งโฮสต์ว่าไปบล็อกบอทของ AI ไว้หรือเปล่า | ครึ่งวัน |
| รื้อให้ “ตอบก่อน อธิบายทีหลัง” | ย่อหน้าแรกของแต่ละหน้าต้องตอบคำถามของหน้านั้นให้จบใน 2-3 บรรทัด | 1-2 สัปดาห์ |
| เติมของที่ AI หยิบไปอ้างได้ | ราคา ตารางเทียบ สเปค ขั้นตอนเป็นข้อๆ ตัวเลขที่ระบุแหล่งได้ | ต่อเนื่อง |
| ใส่โครงข้อมูลให้เครื่องอ่านออก | schema ของบริการ ราคา และคำถามที่พบบ่อย ให้ตรงกับข้อความบนหน้าเป๊ะ | 1-2 วัน |
| วัดด้วยการถาม AI จริง | ตั้งชุดคำถามที่ลูกค้าถามจริง 10 ข้อ แล้วยิงถาม AI ซ้ำทุกเดือน | 2 ชั่วโมงต่อเดือน |
สังเกตว่าก้อนที่กินเวลาจริงคือข้อ 2 กับ 3 ซึ่งเป็นงานเขียน ไม่ใช่งานเทคนิค ตรงนี้คนมักเข้าใจผิด คิดว่า AEO เป็นเรื่องของโค้ด พอจ้างไปแล้วได้แต่ schema กลับมาแล้วอันดับไม่ขยับ ก็สรุปว่า AEO ไม่เวิร์ก ทั้งที่เนื้อหายังเขียนแบบเดิมอยู่เลย
2. เช็คเองก่อน 3 นาที ว่าตอนนี้ AI เห็นเว็บคุณหรือยัง
ก่อนจะจ่ายเงินให้ใคร ทำ 3 อย่างนี้ก่อน ใช้เวลาไม่ถึง 3 นาที และมันบอกได้เลยว่าปัญหาของคุณอยู่ชั้นไหน
เช็คที่ 1 — เปิด robots.txt ของตัวเอง
พิมพ์ชื่อโดเมนตัวเองตามด้วย /robots.txt ในเบราว์เซอร์ แล้วมองหาชื่อพวกนี้
| ชื่อบอท | ของใคร |
|---|---|
| GPTBot | OpenAI ตัวที่เก็บข้อมูลไปเทรนโมเดล |
| OAI-SearchBot | OpenAI ตัวที่ใช้ตอน ChatGPT ค้นเว็บให้ ตัวนี้แหละที่ตัดสินว่าเว็บคุณจะถูกอ้างในคำตอบหรือเปล่า |
| ClaudeBot และ Claude-SearchBot | Anthropic (Claude) ตัวแรกเก็บไปเทรน ตัวหลังใช้ตอนค้นเว็บ |
| PerplexityBot | Perplexity |
| Google-Extended | Google คุมแค่ว่าจะให้เนื้อหาคุณไปช่วยพัฒนา Gemini ไหม ไม่ได้คุมว่าจะโผล่ในกล่องคำตอบ AI บนหน้าค้นหาหรือเปล่า อันนั้นขึ้นกับ Googlebot ตามปกติ |
| CCBot | Common Crawl ซึ่งเป็นวัตถุดิบที่หลายเจ้าเอาไปใช้ต่อ |
ถ้าเจอชื่อไหนตามด้วยบรรทัด Disallow: / แปลว่าคุณปิดประตูใส่เจ้านั้นอยู่ งาน AEO ทุกอย่างที่ทำต่อจากนี้จะไม่มีผลกับเจ้านั้นเลย และจุดที่คนพลาดกันบ่อยคือเปิดให้ GPTBot แล้วนึกว่าเรียบร้อย ทั้งที่ตัวที่ทำให้ถูกอ้างในคำตอบจริงๆ คือ OAI-SearchBot ซึ่งเป็นคนละตัวกัน
อีกสองอย่างที่ต้องดูด้วย อย่างแรกคือถ้าบนสุดของไฟล์เขียน User-agent: * แล้วตามด้วย Disallow: / นั่นคือปิดทุกเจ้าพร้อมกันโดยไม่ต้องมีชื่อบอทให้เห็นสักตัว อย่างที่สองคือการบล็อกบางแบบไม่ได้เขียนลง robots.txt เลย แต่ไปดักที่หน้าประตูเว็บแทน ไฟล์เลยดูสะอาดทั้งที่บอทเข้าไม่ได้จริง
จุดที่คนพลาดกันเยอะคือมันไม่ได้มาจากเว็บตัวเองเสมอไป ถ้าใช้ Cloudflare อยู่ มันมีสวิตช์ที่เขียนบรรทัดบล็อกพวกนี้ลง robots.txt ให้อัตโนมัติ และเปิดค้างไว้เป็นค่าเริ่มต้นได้โดยที่เจ้าของเว็บไม่เคยรู้ตัว ผมเคยเจอกับเว็บตัวเองมาแล้ว กว่าจะจับได้ก็เสียเวลาไปพักใหญ่
ถ้าเปิดดูแล้วเจอว่าปิดอยู่ ที่ต้องไปแก้มีสองที่ครับ ถ้าใช้ Cloudflare ให้เข้าไปที่หมวดที่เกี่ยวกับบอท AI แล้วปิดสวิตช์นั้น ถ้าไม่ได้ใช้ ให้ส่งหน้าจอ robots.txt ให้คนที่ดูแลเว็บแล้วบอกว่าอยากให้เอาบรรทัดที่บล็อกบอท AI ออก งานนี้ใช้เวลาไม่เกินสิบนาที
เช็คที่ 2 — ถาม Perplexity ด้วยคำที่ลูกค้าถามจริง
อย่าถามว่า “ร้านชื่อนี้ดีไหม” เพราะนั่นคือคำที่คนที่รู้จักคุณอยู่แล้วถาม ให้ถามแบบคนที่ยังไม่รู้จักคุณ เช่น “เครื่องทำลายเอกสารสำหรับออฟฟิศ 20 คน ควรเลือกแบบไหน” แล้วเลื่อนลงไปดูช่อง Sources ว่ามีเว็บคุณอยู่ไหม
ที่ให้ใช้ Perplexity เพราะมันค้นเว็บทุกครั้งที่ตอบ ผลที่ได้เลยสะท้อนว่าเนื้อหาบนเว็บคุณใช้ได้จริงหรือเปล่า ต่างจาก ChatGPT หรือ Gemini แบบที่ไม่ได้กดค้น ซึ่งตอบจากสิ่งที่มันจำมาตอนเทรน คนละเรื่องกัน
เช็คที่ 3 — ค้นชื่อร้านตัวเองบน Google
ดูว่ากล่องสรุปคำตอบด้านบนพูดถึงคุณว่าอะไร เพราะข้อมูลที่มันหยิบมาอาจไม่ได้มาจากเว็บคุณ แต่มาจากหน้าอื่นที่คุณคุมไม่ได้ ผมเขียนเรื่องนี้ไว้ละเอียดกว่านี้ใน ลองค้นชื่อร้านตัวเองบน Google แล้วดูว่าเจออะไร
3. ลำดับที่ถูก ทำผิดลำดับคือเสียเงินเปล่า
นี่คือส่วนที่เอเจนซี่ส่วนใหญ่ข้าม เพราะมันไม่มีอะไรให้โชว์ในรายงาน
- เปิดทางก่อน ถ้าบอทเข้าไม่ได้ อีก 4 ข้อที่เหลือจะทำดีแค่ไหนก็ไม่มีใครเห็น
- ซ่อมหน้าที่มีอยู่ก่อนเขียนหน้าใหม่ หน้าเดิมที่ Google รู้จักแล้วมีต้นทุนถูกกว่าหน้าใหม่ที่ต้องรอให้มันมาเจอ
- เติมของที่อ้างได้ ราคา ตาราง ขั้นตอน AI ชอบหยิบของพวกนี้เพราะมันตอบได้โดยไม่ต้องตีความ
- schema ทีหลัง มันคือการติดป้ายกำกับของที่มีอยู่ ไม่ใช่การเสกของขึ้นมา ติดป้ายบนหน้าที่เนื้อหายังกลวง ก็ได้แค่หน้ากลวงที่มีป้าย
- วัดผลเป็นรอบ ตั้งวันไว้เลยว่าเดือนละครั้ง แล้ววัดวันนั้น
4. “ทำ AEO ให้ติด 100%” เป็นไปได้ไหม
ไม่ได้ครับ และคนที่บอกว่าได้คือคนที่กำลังสัญญาในสิ่งที่ตัวเองคุมไม่ได้
เหตุผลมีสามข้อ ข้อแรก AI แต่ละเจ้าเลือกแหล่งอ้างอิงคนละเกณฑ์ ติดของ Perplexity ไม่ได้แปลว่าจะติดของ Google ข้อสอง คำถามเดียวกันถามซ้ำสองรอบ คำตอบกับแหล่งอ้างอิงเปลี่ยนได้ นี่คือธรรมชาติของตัวโมเดลเอง ไม่ใช่ความผิดพลาดของใคร ข้อสาม ไม่มีใครยื่นเงินให้ AI แล้วสั่งให้มันอ้างถึงเราได้ มันไม่ใช่ระบบโฆษณา
สิ่งที่ทำได้จริงคือเพิ่มโอกาส แล้ววัดออกมาเป็นสัดส่วน เช่นตั้งคำถามไว้ 10 ข้อ เดือนนี้ถูกอ้างถึง 4 ข้อ เดือนหน้าดูว่าขยับเป็นเท่าไหร่ ตัวเลขแบบนี้เถียงกันได้ด้วยหลักฐาน ต่างจากคำว่า “ติดแล้ว” ที่แปลว่าอะไรก็ได้
5. ทำเองได้แค่ไหน แล้วจ้างตอนไหนถึงคุ้ม
ทำเองได้เลยและควรทำเองด้วยซ้ำคือ เช็ค robots.txt ตั้งชุดคำถาม 10 ข้อของธุรกิจตัวเอง และไล่ถาม AI เดือนละครั้ง สามอย่างนี้ไม่ต้องใช้ความรู้เทคนิคและไม่ควรจ่ายเงินให้ใครทำ
ส่วนที่มักไปต่อเองไม่ไหวคือการรื้อเนื้อหาทั้งเว็บให้ตอบคำถามตรง กับการใส่ schema ให้ตรงกับข้อความบนหน้าโดยไม่ชนกันเอง อย่างหลังนี่ถ้าใส่ผิดจะแย่กว่าไม่ใส่ เพราะถ้าโค้ดบอกอย่างหนึ่งแต่ข้อความบนหน้าบอกอีกอย่าง Google ถือว่าเป็นการให้ข้อมูลหลอก และมีบทลงโทษได้ถึงขั้นตัดหน้านั้นออกจากผลค้นหา
จังหวะที่จ้างแล้วคุ้ม ผมใช้เกณฑ์คร่าวๆ ว่าถ้าเว็บเกิน 20 หน้าจนไล่แก้เองไม่ไหว หรือขายของที่ลูกค้าต้องเปรียบเทียบก่อนซื้อ ของกลุ่มหลังนี่เป็นกลุ่มที่ผมเห็นคนไปถาม AI ก่อนตัดสินใจบ่อยที่สุด
ส่วนจะเลือกบริการทำ AEO จากที่ไหน ผมเขียนเกณฑ์ดูบริษัทไว้แล้วใน เลือกบริษัทรับทำ SEO ยังไงไม่ให้เสียเงินฟรี เกณฑ์ชุดเดียวกันใช้กับงาน AEO ได้เลยครับ ข้อเดียวที่ต้องเพิ่มคือถามเขาว่าวัดผลยังไง ถ้าตอบว่าดูอันดับอย่างเดียว แปลว่าเขายังไม่ได้ทำ AEO
6. วัดผลยังไงไม่ให้หลอกตัวเอง
กับดักที่เจอบ่อยสุดคือถามครั้งเดียวแล้วสรุป วันนี้ AI อ้างถึงเรา ก็ดีใจว่าได้ผล พรุ่งนี้ไม่อ้าง ก็ตกใจว่าตก ทั้งที่ยังไม่ได้ทำอะไรเลยสักอย่าง
สองอย่างที่ช่วยได้จริง อย่างแรกคือถามซ้ำ 3 รอบต่อคำถาม แล้วยึดเสียงข้างมาก อย่างที่สองคือแยกให้ออกระหว่างตัวที่ค้นเว็บจริงกับตัวที่ตอบจากความจำ เอามารวมเป็นตัวเลขเดียวกันเมื่อไหร่ ผลที่อ่านได้ก็ใช้ไม่ได้แล้ว เรื่องตัวเลขที่ดูดีแต่เชื่อไม่ได้ ผมเขียนแยกไว้ใน ทำไมตัวเลข SEO ที่ AI สรุปให้ถึงเชื่อไม่ได้ทั้งหมด
ส่วนคำถาม 10 ข้อเอามาจากไหน วิธีที่ผมใช้คือแบ่งเป็นสามกอง สี่ข้อแรกเป็นคำถามแบบเลือกของ เช่นยี่ห้อไหนดี รุ่นไหนเหมาะกับงานแบบนี้ สามข้อถัดมาเป็นเรื่องราคาและงบ อีกสามข้อเป็นปัญหาที่ลูกค้าเจอก่อนจะรู้ตัวว่าต้องซื้ออะไร ข้อสำคัญคือห้ามมีชื่อร้านคุณอยู่ในคำถามสักข้อ ไม่อย่างนั้นคุณกำลังวัดว่า AI รู้จักชื่อคุณไหม ซึ่งเป็นคนละคำถามกับที่ลูกค้าใหม่ถาม
คำถามที่พบบ่อย
AEO ทำเองได้ไหม
ได้บางส่วน การเช็ค robots.txt การตั้งชุดคำถาม และการไล่ถาม AI เดือนละครั้ง เจ้าของธุรกิจทำเองได้หมด ส่วนที่มักต้องมีคนช่วยคือการรื้อเนื้อหาทั้งเว็บและการใส่ schema ให้ตรงกับหน้า
ทำ AEO ใช้เวลากี่เดือนถึงเห็นผล
ส่วนที่เป็นการเปิดทางให้บอทเข้าเว็บ ตัวงานแก้ใช้เวลาไม่กี่นาที แต่กว่าจะเห็นผลต้องรอให้บอทกลับมาเก็บข้อมูลใหม่ ซึ่งเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือนก็ได้ ไม่มีใครสั่งให้มันรีบมาได้ ส่วนการถูก AI อ้างถึงปกติเริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงราวเดือนที่ 2 ถึง 3 และต้องวัดเป็นรอบไม่ใช่วัดครั้งเดียว
ต้องมีไฟล์ llms.txt ไหม
มีก็ได้ แต่อย่าคาดหวังมาก มันเป็นมาตรฐานที่ฝั่งผู้ทำเว็บเสนอกันขึ้นมาเอง ยังไม่มีผู้ให้บริการ AI รายไหนประกาศรับรองเป็นทางการว่าใช้ไฟล์นี้ ทำไว้ได้เพราะต้นทุนต่ำ แต่อย่าเอาไปแทนงานเนื้อหา
ทำ AEO แล้ว SEO เดิมเสียไหม
ไม่เสีย เพราะงานส่วนใหญ่ของ AEO คือทำให้หน้าอ่านง่ายและตอบคำถามตรงขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งเดียวกับที่ช่วยอันดับบน Google อยู่แล้ว ที่ต้องระวังคือการไปรื้อ title หรือโครงหน้าที่ติดอันดับดีอยู่แล้วโดยไม่ได้จดค่าเดิมไว้ก่อน
ใส่ FAQ schema แล้วจะได้กล่องคำถามพับบน Google ไหม
ไม่ได้แล้ว Google จำกัดการแสดงผลแบบนั้นตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2023 เหลือเฉพาะเว็บภาครัฐและหน่วยงานสาธารณสุข เว็บธุรกิจใส่ได้และยังมีประโยชน์ แต่ประโยชน์อยู่ที่การให้ AI ดึงคำถามคำตอบไปใช้ ไม่ใช่หน้าตาบนหน้าค้นหา
สรุป
ถ้าให้เลือกทำได้อย่างเดียวในสัปดาห์นี้ ให้เปิด robots.txt ของตัวเองดูก่อน เพราะถ้าตรงนั้นปิดอยู่ งานที่เหลือทั้งหมดคือการตกแต่งบ้านที่ล็อกประตูไว้
ถ้าอ่านแล้วรู้ว่าต้องทำอะไร แต่ไม่มีเวลาไล่ทีละหน้า ผมรับทำให้ได้ ดูขอบเขตงานและราคาจริงได้ที่หน้า รับทำ SEO AEO GEO ไม่มีสัญญาผูกมัด
